Robert Kelly was de koning van de R&B, een titel die hij verdiende door gospel, soul en hiphop te smeden tot een geluid dat twee decennia lang de radio domineerde. Hij kon schrijven voor Michael Jackson, Celine Dion en Whitney Houston, maar bewaarde zijn meest theatrale en complexe werk vaak voor zichzelf.
Dit zijn de tien tracks die muzikaal gezien de tand des tijds doorstaan, zelfs als de zanger dat niet heeft gedaan.
Het is de olifant in de kamer, en misschien wel het lastigste ethische dilemma in de moderne muziekgeschiedenis. R. Kelly zit vast voor weerzinwekkende misdaden die we niet kunnen en mogen negeren. De vraag “mag je dit nog luisteren?” wordt vaak beantwoord met een harde nee. Toch is er een stroming die zegt: de kunst is niet de kunstenaar. Melodieën hebben geen strafblad. Kun je de soundtrack van duizenden bruiloften, begrafenissen en zomeravonden wissen zonder je eigen herinneringen te beschadigen? Als we puur naar de notenbalken kijken, los van de man achter de tralies, zien we een architect die de moderne R&B vormgaf. Met die ongemakkelijke, maar strikte scheiding tussen maker en maaksel, kijken we naar zijn muzikale erfenis.
10. Down Low (Nobody Has To Know) (feat. The Isley Brothers)
Hij haalde Ronald Isley erbij om de rol van maffiabaas ‘Mr. Biggs’ te spelen, terwijl Kelly zelf de minnaar van diens vrouw is. De video was een mini-film, maar het nummer zelf is pure, zwoele mid-90s R&B. De chemie tussen de oude soullegende en de nieuwe ster werkt perfect. Het zette de toon voor de vele ‘soap-opera’ nummers die nog zouden volgen.
9. The World’s Greatest
Geschreven voor de film Ali. Dit is R. Kelly in zijn ‘gospel-modus’: groots, inspirerend en gebouwd om stadions mee te laten zwaaien. Waar hij vaak over seks zong, gaat dit puur over menselijke potentie en wilskracht. “I’m that star up in the sky”. Het is bombastisch, zeker, maar de koortjes en de opbouw zijn zo effectief dat je bijna gaat geloven dat je zelf in de boksring staat.
8. Step in the Name of Love (Remix)
Vergeet de originele versie; de remix is waar de magie gebeurt. Dit nummer is in essentie verantwoordelijk voor de revival van de ‘Chicago Stepping’ danscultuur. Het duurt lang, het kabbelt heerlijk voort en het is onmogelijk om stil te blijven zitten. De productie is zijdezacht en nodigt uit tot elegante danspasjes op een familiefeest.
7. Same Girl (duet met Usher)
Een meesterlijke dialoog tussen twee R&B-giganten. Het concept is simpel maar briljant: twee mannen praten over hun nieuwe vriendin, en komen er langzaam achter dat ze dezelfde vrouw daten. “She got a beauty mark on her left side?”. De manier waarop ze elkaars zinnen afmaken en de verbazing in hun stemmen leggen, maakt dit tot een modern hoorspel.
6. Gotham City
Op de soundtrack van Batman & Robin was dit het enige lichtpuntje. Het nummer is een vreemde eend in de bijt: een ballad die bijna klinkt als een kinderliedje, maar dan met een enorm koor en een orkest erachter. Het gaat over een stad waar rechtvaardigheid heerst (ironisch genoeg), maar muzikaal is het prachtig. De modulatie naar het einde toe is een klassieke truc die hier perfect wordt uitgevoerd.
5. Fiesta (Remix) (feat. Jay-Z)
Het origineel was een rustige ballad, maar de remix veranderde alles. Door de gitaren en Jay-Z toe te voegen, creëerde Kelly een zomerhit van jewelste. Het was de perfecte samensmelting van de ’thug’ persona van Jay-Z en de gladde zang van Kelly. “After the show it’s the afterparty”. Dit nummer definieerde het geluid van de vroege jaren 2000: feesten, champagne en beats die net zo goed werken in een jeep als in de club.
4. Trapped in the Closet (Chapter 1)
Is het genialiteit of waanzin? Waarschijnlijk beide. Wat begon als één nummer, groeide uit tot een ‘hip-hopera’ van meer dan 30 delen. Maar dat eerste hoofdstuk blijft iconisch. Een man wordt wakker in een vreemd bed, hoort de echtgenoot thuiskomen en duikt de kast in. De melodie is repetitief, maar de spanning die Kelly opbouwt met zijn dictie en details (“I pull out my Beretta”) is ongekend.
3. Bump N’ Grind
De intro alleen al. “My mind’s telling me no, but my body…”. Het is een van de meest geciteerde zinnen in de popmuziek. Dit is New Jack Swing die overgaat in moderne R&B. De beat is zwaar en industrieel, terwijl de zang vloeibaar is. Het nummer gaat over de strijd tussen verstand en lust, en Kelly bezingt die oerdrift met een intensiteit die het genre definieerde.
2. I Believe I Can Fly
Je kunt de man haten, maar je kunt niet ontkennen dat dit een van de best geschreven ballads van de twintigste eeuw is. Gemaakt voor Space Jam, maar het oversteeg de film direct. Het begint fluisterzacht en bouwt op naar een gospel-climax die bergen lijkt te verzetten. De boodschap van zelfvertrouwen is universeel. Het is zo’n zeldzaam nummer dat in kerken, op scholen en bij sportwedstrijden wordt gedraaid.
1. Ignition (Remix)
Als er één nummer is dat R. Kelly’s muzikale genie bewijst, is het dit. Hij schreef het nadat de originele versie was uitgelekt, bijna als een ‘oeps-momentje’, en het werd zijn grootste en meest geliefde track. “Toot toot, hey beep beep”. Alles aan dit nummer klopt: de stuiterende beat, de onschuldige tekst over het weekend, en die onweerstaanbare melodie. Het is een lied dat geen leeftijd kent. Zelfs nu, met alle kennis van zaken, is het bijna onmogelijk om niet mee te deinen als deze begint.