De muziek van ABBA is een wonderlijk paradox. Aan de oppervlakte lijkt het perfecte, gepolijste popmuziek, maar wie beter luistert, hoort een enorme muzikale complexiteit en vaak een diepe, Scandinavische melancholie.
Benny Andersson en Björn Ulvaeus waren meesters in de studio; ze bouwden hun nummers laag voor laag op, geïnspireerd door de ‘Wall of Sound’ van Phil Spector, maar dan met een Europese precisie. De stemmen van Agnetha Fältskog en Anni-Frid Lyngstad versmelten daarbij vaak tot één uniek, krachtig geluid dat dwars door alle instrumentatie heen snijdt. Het is muziek die je laat dansen met een traan in je ooghoek.
Dit zijn de tien beste nummers van ABBA.
10. Happy New Year
Hoewel dit nummer elk nieuwjaar om twaalf uur ’s nachts wordt gedraaid, is het eigenlijk de perfecte soundtrack voor de kater de volgende ochtend. De productie is traag en slepend, zonder de gebruikelijke disco-beat. De akoestische gitaar en het kinderlijke koor geven het een breekbare sfeer.
Agnetha zingt met een helderheid die door merg en been gaat, waarbij de tekst niet viert wat er komt, maar treurt om wat voorbij is. Het is een prachtig, weemoedig lied over de leegte na het feestgedruis.
9. Mamma Mia
Het geniale van Mamma Mia zit hem in de nerveuze energie. Het intro wordt gedragen door een marimba, die het nummer een tikkend, bijna gehaast ritme geeft, als een hartslag die overslaat. De overgangen tussen de coupletten en het refrein zijn abrupt en strak; de muziek stopt letterlijk even om de zang alle ruimte te geven.
Onder de vrolijke melodie schuilt een tekst over wanhoop en overgave aan een liefde die je eigenlijk niet wilt, en die tweestrijd hoor je terug in de rusteloze arrangementen.
8. Waterloo
Dit is pure, onversneden winnaarsmentaliteit. Waterloo is gebouwd op een stuwende glamrock-beat die duidelijk geïnspireerd is door de Engelse rockscene van de jaren zeventig. De scheurende tenorsaxofoon en de zware baslijn maken het geluid vol en agressief.
Het is een van de weinige nummers waar ABBA echt ‘vies’ en luid klinkt, ontworpen om direct indruk te maken. De energie is vanaf de eerste tel zo explosief dat stilzitten onmogelijk is; het is de oerknal van hun wereldwijde succes.
7. Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)
De sfeer van dit nummer is ijskoud en nachtelijk. De basis is die iconische synthesizer-riff, vervormd door een flanger-effect, die klinkt als een gure windvlaag. De baslijn is strakke disco, maar de strijkers die eroverheen liggen zorgen voor een dramatische, bijna wanhopige spanning.
Het gaat niet over de lol van het uitgaan, maar over de eenzaamheid die toeslaat als de nacht vordert. Het is donkere disco op zijn allerbest.
6. Thank You For The Music
ABBA flirtte vaak met musical en cabaret, en dit is daar het beste voorbeeld van. Het begint intiem en klein, met een eenvoudige piano en zang die klinkt alsof ze in een lege zaal staat. Langzaam bouwt het uit naar een theatrale meezinger.
Het knappe is dat het nooit kitscherig aanvoelt; de dankbaarheid in de zang klinkt oprecht en warm. Het fungeert vaak als een afscheidslied, een laatste buiging naar het publiek, vol nostalgie en klasse.
5. Chiquitita
Dit nummer is een troostende arm om je schouder. Het begint als een fluisterzachte ballade met akoestische gitaar, waarin Agnetha zingt alsof ze een huilende vriendin moed inspreekt.
Halverwege transformeert het nummer: de drums vallen in en er ontstaat een ritmisch stuk met duidelijke Spaanse invloeden.
Het eindigt niet met een refrein, maar met een instrumentaal outro waarin de piano huppelt en danst, als symbool voor de hervonden levensvreugde.
4. The Day Before You Came
Misschien wel hun meest artistieke en mysterieuze werk. Het is een van de laatste opnames van de groep en klinkt totaal anders: elektronisch, kil en repetitief. De synthesizer-loop gaat maar door, als een trein die door een regenachtig landschap dendert.
Agnetha zingt vlak en bijna emotieloos over alledaagse banaliteiten, wat de onderhuidse spanning juist ondraaglijk maakt. Het voelt als de stilte voor de storm, een spookverhaal verpakt in synthpop.
3. Eagle
Hier laat ABBA horen dat ze ook atmosferische rock aankunnen. Eagle is lang, weids en ruimtelijk geproduceerd. De synthesizers en gitaren zijn zo gemixt dat ze een zwevend effect creëren, bedoeld om de vlucht van een adelaar na te bootsen.
Het is muziek voor koptelefoons: je hoort steeds nieuwe details in de achtergrond. De solo’s zijn melodieus en dromerig, ver verwijderd van de compacte radiohits waar ze bekend om staan.
2. The Winner Takes It All
De ultieme ‘break-up song’. De kracht zit hem in de eenvoud: een dwingende, snelle pianomelodie die maar door blijft razen, net als de gedachten van iemand in een scheiding.
Agnetha levert hier de prestatie van haar leven. Ze zingt niet zomaar een tekst; ze herleeft haar eigen pijn. Haar stem klinkt breekbaar, direct en zonder opsmuk. Er zijn geen achtergrondkoortjes om je achter te verstoppen; het is pure, rauwe emotie op een bedje van perfecte popmelodieën.
1. Dancing Queen
Dancing Queen is niet voor niets een van de beste popsongs aller tijden. Het begint al met die legendarische glissando op de piano – een glijbaan de dansvloer op. Het nummer is het schoolvoorbeeld van de ‘Europese Wall of Sound’: de productie zit zo propvol met lagen strijkers, synths, gitaren en zang dat er geen milliseconde stilte valt.
Het is een constante stroom van euforie, maar zoals altijd bij ABBA zit er een melancholisch randje aan. Het is het geluid van pure jeugd en de vergankelijkheid daarvan, gevangen in vier minuten perfectie.